Focusing — Wsłuchiwanie się we własne doświadczenie
Czasami rozumiesz problem intelektualnie, a jednak coś pozostaje nierozwiązane. Potrafisz wyjaśnić, co się wydarzyło, i rozpoznać znajome wzorce, ale nadal czujesz węzeł w żołądku, ciężar w klatce piersiowej lub niepokój, którego nie umiesz dokładnie opisać. Focusing pozwala poświęcić uwagę temu doświadczeniu i odkryć to, co nie znalazło jeszcze słów.
Eugene Gendlin opracował Focusing na podstawie badań nagrań sesji psychoterapeutycznych, zauważając, że klienci, którzy zatrzymywali się, by odnieść się do swojego bieżącego, często niejasnego doświadczenia cielesnego — i sprawdzali, czy ich słowa odpowiadają temu doświadczeniu — zwykle osiągali lepsze rezultaty terapii.[1]
Czym jest felt sense* (cielesne odczucie całości sytuacji)?
Felt sense to cielesne odczucie całej sytuacji: tego, jak doświadczasz relacji, decyzji czy trudności, zanim potrafisz to w pełni wyjaśnić. Może łączyć w sobie kilka emocji, oczekiwań i obaw.
Możesz na przykład rozpoznawać, że odczuwasz niepokój przed rozmową, a jednocześnie mieć poczucie, że słowo „niepokój” nie oddaje w pełni tego, co czujesz. Poświęcenie uwagi temu odczuciu może pozwolić uchwycić coś bardziej precyzyjnego: być może poczucie osaczenia albo konieczności wyboru między szczerą wypowiedzią a zachowaniem spokoju. To możliwości do zbadania; opis musi odpowiadać twojemu własnemu doświadczeniu.[2]
*Felt sense — termin wprowadzony przez Eugene’a Gendlina na określenie początkowo niejasnego cielesnego odczucia całej sytuacji, niosącego znaczenie, które nie zostało jeszcze w pełni ujęte w słowa.
Dając doświadczeniu czas
W Focusingu kierujesz cierpliwą, zaciekawioną uwagę na to, co zauważasz w sobie. Pozwalasz, by pojawił się opis — słowo, zdanie, być może obraz — i wracasz do odczucia, by sprawdzić, czy ten opis do niego pasuje. W miarę jak twoje doświadczenie staje się wyraźniejsze, możesz dostosowywać słowa.
To sprawdzanie stanowi istotę procesu. Wyjaśnienie może brzmieć przekonująco, a mimo to pomijać coś ważnego. Zatrzymanie się pozwala zauważyć tę różnicę i pozostawić miejsce na coś, czego dotąd nie brałeś pod uwagę.
Nie trzeba wymuszać odpowiedzi. Nawet niejasne poczucie, że „coś w tym jest dla mnie trudne”, może być początkiem. Tworzysz przestrzeń, w której doświadczenie może rozwijać się we własnym tempie.[2]
Inna relacja z własnymi uczuciami
Towarzyszący artykułowi skrypt zachęca do uznania tego, co się pojawia, i poświęcenia temu czasu. Sformułowanie takie jak „Coś we mnie się boi” może pomóc ci rozpoznać lęk, a zarazem zachować wystarczająco dużo przestrzeni, by się w niego wsłuchać.
Stopniowo możesz zacząć wyczuwać, co niepokoi tę część ciebie, czego potrzebuje lub co trudno było dotąd uznać. Czasem przynosi to wyraźniejsze zrozumienie albo zauważalne rozluźnienie w ciele. Innym razem zmiana jest subtelna: potrafisz dokładniej opisać odczucie lub mniej się z nim zmagasz.[3]
Korzystanie ze skryptu
Przed rozpoczęciem przeczytaj cały skrypt, a następnie miej go pod ręką jako pomoc. Wybierz spokojną porę, kiedy mało prawdopodobne jest, że ktoś ci przeszkodzi. Rób przerwy między kolejnymi wskazówkami; niektóre mogą wymagać czasu, a inne mogą nie mieć zastosowania podczas danej praktyki.
Nie musisz przechodzić przez wszystkie kroki ani rozwiązywać całego problemu. Zostaw sobie kilka minut na łagodne zakończenie, zauważając to, co chcesz zapamiętać lub do czego chcesz wrócić.
Skrypt ma wspierać twoją praktykę między sesjami. Jeśli doświadczenie stanie się przytłaczające, przerwij i wróć do niego na naszej następnej sesji.
Focusing — Skrypt do pracy z sobą
- „W którą stronę dzisiaj?” lub
- „Kieruję uwagę na odczucia w ciele.” lub
- „Co teraz potrzebuje mojej uwagi?” lub „Co czuję w związku z tą sprawą?”
- Witam się z tym, co jest.
- Szukam najlepszego sposobu, by to opisać.
- Wracam do odczucia w ciele i sprawdzam, czy opis do niego pasuje.
- „Czy mogę teraz po prostu z tym pobyć?”
- Siedzę z tym, z zainteresowaniem i ciekawością.
- Wyczuwam, jak to się czuje ze swojego punktu widzenia.
- Pytam, czy wiąże się z tym jakaś emocja (jakie emocje są obecne?).
- Pytam: „Co sprawia, że czujesz się tak…?” [słowo określające emocję lub opisujące odczucie]
- Pytam, czego potrzebuje.
- Proszę ciało, by pokazało mi, jak bym się czuł, gdyby w tej sprawie „wszystko było w porządku”.
- Sprawdzam, czy mogę niedługo zakończyć.
- Mówię: „Wrócę”.
- Dziękuję swojemu ciału i tym częściom mnie, które były ze mną.
Na podstawie „The Power of Focusing” Ann Weiser Cornell.
Źródła
[1] Gendlin, E. T. (1969). Focusing. Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 6(1), 4–15.
[2] Gendlin, E. T. (1984). The client’s client: The edge of awareness. W: R. L. Levant i J. M. Shlien (red.), Client-Centered Therapy and the Person-Centered Approach: New Directions in Theory, Research, and Practice, s. 256–279.
[3] Cornell, A. W. (1996). The Power of Focusing: A Practical Guide to Emotional Self-Healing. New Harbinger Publications.