Relaks – Klarowność – Skupienie – Nauka

RELAKS

Nasz układ nerwowy oscyluje między stanem rozluźnienia a stanem stresu — a dokładniej między pobudzeniem współczulnym i przywspółczulnym. Nie jest to przełącznik typu włącz/wyłącz; bliżej temu do skali lub suwaka. Im większy stres, tym mniej rozluźnienia — i odwrotnie.

W stanie stresu dolne struktury mózgu przejmują kontrolę, a wyższe tracą swoją funkcję wykonawczą. Ciało, jako system biologiczny, przygotowuje się do przetrwania, uruchamiając reakcję walki lub ucieczki. W konsekwencji bardziej „ludzkie” funkcje mózgu zostają proporcjonalnie ograniczone, ponieważ mogłyby przeszkadzać w przetrwaniu.

W tym stanie zdolności takie jak wrażliwość na piękno, język, precyzyjny ruch, myślenie abstrakcyjne, planowanie, realizacja planów czy uwzględnianie innych ludzi ulegają osłabieniu. Zamiast nich wyraźniejsze stają się te funkcje, które wspierają przetrwanie.

Jeśli niższe struktury mózgu uznają — na podstawie dziedzictwa ewolucyjnego i indywidualnego uwarunkowania — że właściwą reakcją jest walka, możemy zostać zalani złością lub nienawiścią, które stanowią paliwo do działania. Jeśli natomiast odpowiedzią jest ucieczka w obliczu zagrożenia, pojawia się strach lub podobne emocje wspierające wycofanie się lub ukrycie.

To działało dobrze, gdy jako gatunek żyliśmy w środowisku, w którym zagrożenia można było rozwiązać poprzez walkę lub ucieczkę.

We współczesnym życiu większości codziennych wyzwań — takich jak trudny e-mail, złe wiadomości, inflacja, konflikty interpersonalne, sprawy zawodowe czy zdrowotne — nie da się rozwiązać ani agresją, ani ukrywaniem się, ani ucieczką.

Rozwiązania dla tego typu wyzwań znajdują się w wyższych strukturach mózgu — które pod wpływem stresu często nie są w pełni dostępne. Dlatego jeśli chcemy mieć dostęp do pełni naszego systemu myślenia — mózgu, serca i jelit — najpierw musimy się rozluźnić. A żeby docenić rozluźnienie, trzeba zrozumieć jego znaczenie.

Kiedy zaczynamy widzieć, że poszukiwanie rozwiązań w stanie stresu jest zawsze ograniczone, staje się jasne, że dostęp do pełni naszego myślenia wymaga przejścia w stronę większej lekkości.

KLAROWNOŚĆ

Gdy dostęp do pełnego zakresu naszej biologii poznawczej zostaje zachowany, możemy zacząć odróżniać to, co istotne, od tego, co marginalne, rozwiązania od problemów, a impuls do walki lub ucieczki od

poszukiwania optymalnych sposobów działania.

Dopiero wtedy możliwe staje się klarowanie — i może ono być skuteczne.

Na tym etapie możemy ustalać priorytety, odkrywać i porządkować systemy wartości, które nie tylko pomagają radzić sobie z tym, co bieżące, ale mogą też stać się podstawą tworzenia sensownych wizji naszego życia.

FOKUS

Aby wdrożyć rozwiązania wypracowane w poprzednim kroku oraz podążać za naszą wizją, potrzebujemy skupienia.

Skupienie to energia mentalna, która pozwala nam pozostać w „strefie” wystarczająco długo, by coś realnie zmienić. Niezależnie od tego, czy chodzi o domykanie zadań, finalizowanie decyzji, czy robienie tego, co konieczne, by realizować wizję — skupienie jest elementem kluczowym.

Bez niego rozproszenie będzie nas zatrzymywać.

NAUKA

Ostatnim elementem powodzenia jest nieprzerywanie procesu uczenia się.

Błędy są nieuniknione — są częścią wzrostu. Rodzimy się z naturalną ciekawością i gotowością do eksperymentowania. Niestety, ta cecha u wielu ludzi zostaje z czasem osłabiona przez system edukacyjny, w którym błędy szybko zaczynają być kojarzone z karą, słabymi ocenami i wstydem.

Jeśli popełniamy błąd i wyciągamy z niego wnioski, przestaje on być błędem — staje się częścią rozwoju.

Jeśli chcesz być na drodze do perfekcji, ucz się na swoich błędach — wtedy nie przestaniesz się rozwijać.